Rozdział 10 Pliki i katalogi

Spis treści
10.1 Nawigacja : ls, cd, oraz pwd
10.2 Filtry: more, less, oraz most
10.3 Proste wypisywanie zawartości pliku: cat oraz echo
10.4 Tworzenie: touch oraz mkdir
10.5 Kopiowanie i przenoszenie plików
10.6 Usuwanie: rm oraz rmdir
10.7 Tworzenie dowiązań między plikami: ln

Linuks stara się być tak mocno uniksowy, jak tylko się da. Tradycyjnie, Unixy są zorientowane na obsługę przez linię poleceń. W Slackware istnieje graficzny interejs użytkownika, jednak linia poleceń nadal pełni najważniejszą rolę w zarządzaniu systemem - ważne jest więc zapoznanie się z jej podstawowymi komendami do zarządzania plikami.

Ten rozdział opisuje najbardziej znane polecenia do zarządzania plikami i pokazuje przykładowe tych poleceń użycie. Oczywiście takich komend istnieje cała masa, ale garstka przedstawiona tutaj w zupełności wystarczy na początku znajomości z Linuksem. Ponadto, przedstawione tu komendy są opisane raczej krótko - więcej detali podanych jest na odpowiednich stronach manuala.

10.1 Nawigacja : ls, cd, oraz pwd

10.1.1 ls

Ta komenda wypisuje zawartość katalogu. Użytkownicy DOSa oraz Windowsa dostrzegą jej podobieństwo do polecenia dir. Wywołane bez podania żadnych parametrów, ls(1) wylistuje pliki z katalogu bieżącego. By zobaczyć co znajduje się w katalogu głównym wykonaj następujące polecenia:

% cd /
% ls
bin   cdr    dev  home  lost+found  proc  sbin   tmp  var
boot  cdrom  etc  lib   mnt         root  suncd  usr  vmlinuz

Wielu użytkowników taka lista wprawia w zakłopotanie ponieważ nie można jednoznacznie stwierdzić na jej podstawie co jest plikiem, a co katalogiem. I tak większość użytkowników woli wywoływać ls dodając identyfikator typu do każdego wywołania, np:

% ls -FC
bin/   cdr/    dev/  home/  lost+found/  proc/  sbin/   tmp/  var/
boot/  cdrom/  etc/  lib/   mnt/         root/  suncd/  usr/  vmlinuz

Katalogi otrzymają znak ukośnika (slash) na końcu swojej nazwy, pliki wykonywalne gwiazdkę, itd.

Polecenie ls może też być wykorzystane do uzyskania innych informacji o plikach. Dla przykładu: chcąc obejrzeć czasy utworzenia [od tłumacza: wg manuala jest to czas ostatniej modyfikacji - domyślnie], właścicieli oraz prawa dostępu należy wywołać:

% ls -l
drwxr-xr-x   2 root     bin          4096 May  7 09:11 bin/
drwxr-xr-x   2 root     root         4096 Feb 24 03:55 boot/
drwxr-xr-x   2 root     root         4096 Feb 18 01:10 cdr/
drwxr-xr-x  14 root     root         6144 Oct 23 18:37 cdrom/
drwxr-xr-x   4 root     root        28672 Mar  5 18:01 dev/
drwxr-xr-x  10 root     root         4096 Mar  8 03:32 etc/
drwxr-xr-x   8 root     root         4096 Mar  8 03:31 home/
drwxr-xr-x   3 root     root         4096 Jan 23 21:29 lib/
drwxr-xr-x   2 root     root        16384 Nov  1 08:53 lost+found/
drwxr-xr-x   2 root     root         4096 Oct  6 12:47 mnt/
dr-xr-xr-x  62 root     root            0 Mar  4 15:32 proc/
drwxr-x--x  12 root     root         4096 Feb 26 02:06 root/
drwxr-xr-x   2 root     bin          4096 Feb 17 02:02 sbin/
drwxr-xr-x   5 root     root         2048 Oct 25 10:51 suncd/
drwxrwxrwt   4 root     root       487424 Mar  7 20:42 tmp/
drwxr-xr-x  21 root     root         4096 Aug 24 03:04 usr/
drwxr-xr-x  18 root     root         4096 Mar  8 03:32 var/

Przypuśćmy, że chcesz też wylistować pliki ukryte znajdujące się w aktualnym katalogu. Dokonać można tego przez wywołanie:

% ls -a
.              bin   cdrom  home        mnt   sbin   usr
.             boot  dev    lib         proc  suncd  var
.pwrchute_tmp  cdr   etc    lost+found  root  tmp    vmlinuz

Pliki o nazwie zaczynającej się od kropki (ang. 'dot files') są plikami ukrytymi i nie zostają wyświetlone przy wywołaniu ls. By je ujrzeć, należy wywołać ls z opcją -a.

Jest jeszcze wiele różnych opcji, o których przeczytasz na stronach podręcznika systemowego. Nie zapomnij też, że wywołując ls można mu przekazać wiele wymieszanych ze sobą parametrów.

10.1.2 cd

Polecenie cd służy do zmiany bieżącego katalogu. Użycie: po prostu wpisujesz cd i ścieżkę dostępu do katalogu, do którego chcesz przejść. Przykłady:

darkstar:~$ cd /bin
darkstar:/bin$ cd usr
bash: cd: usr: No such file or directory
darkstar:/bin$ cd /usr
darkstar:/usr$ ls
bin
darkstar:/usr$ cd bin
darkstar:/usr/bin$

Zauważ, że pominięcie pierwszego slash'a powoduje próbę przejścia do katalogu wewnątrz bieżącego folderu. Ponadto wywołanie cd bez opcji przeniesie cię do twojego katalogu domowego.

Polecenie cd różni się nieznacznie od innych komend, gdyż jest to polecenie wbudowane w powłokę (ang. 'builtin shell command'). Polecenia takie zostały omówione w Sekcja 8.3.1. W tej chwili pewnie niewiele ci to mówi. Wiedz jednak, że z tego powodu np. nie ma dla tego polecenia strony manuala. W zamian można użyć pomocy powłoki, w taki sposób:

% help cd

Wyświelona zostanie lista dostępnych opcji dla polecenia cd oraz sposób ich użycia.

10.1.3 pwd

pwd to komenda pokazująca twoje aktualne położenie. Użycie: po prostu wpisz pwd; dla przykładu:

% cd /bin
% pwd
/bin
% cd /usr
% cd bin
% pwd
/usr/bin
Grenlandia 2012